Styl zakopiański, tradycja wciąż żywa, motywy roślinne i sosrąb w architekturze góralskiej

Styl zakopiański, tradycja wciąż żywa

Odwiedzając zakopiańskie muzea, galerie, zabytkowe kościoły, stylowe karczmy czy domy rodowitych górali, uwagę zwraca bogata ornamentyka wnętrz, elementów architektonicznych, mebli, ozdób, ale i przedmiotów codziennego użytku. Motywem przeplatającym się w tych kunsztownych zdobieniach są tatrzańskie rośliny.

Lilia złotogłów, królowa góralskich zdobień

Najczęściej spotykanym motywem kwiatowym w góralskim zdobnictwie jest lilia złotogłów. Ten przepiękny kwiat jest dość powszechny w Tatrach w piętrze reglowym, wydaje cudne różowe kwiaty i nic dziwnego, że skradł serce Stanisława Witkiewicza, twórcy stylu zakopiańskiego, który wprowadził ten motyw do użycia.

Wcześniej, a więc jeszcze w wieku XIX, to inne rośliny wiodły prym w zdobnictwie: piękny biały kwiat dziewięciornika czy miesiącznica trwała. Witkiewicz wprowadził jeszcze inne motywy roślinne, m.in. paproci i kaliny, ale te nie przyjęły się na stałe.

18 roślin w kulturze Podhala

W sumie w kulturze podhalańskiej, nie tylko ornamentyce w drewnie, ale również w przyozdabianiu strojów, hafcie czy w zdobnictwie metalu, przeplatają się motywy aż 18 roślin, z czego etnografowie potrafią jednoznacznie zidentyfikować 10 gatunków. Najczęściej pojawiają się lilia, szarotka i dziewięćsił, nieco rzadziej wspomniana już miesiącznica, dzwonki czy szyszki świerkowe.

Sosrąb, serce góralskiego domu

Najważniejszym w góralskim domu miejscem, gdzie możemy podziwiać ornamentykę, jest sosrąb, belka przy suficie biegnąca przez całą długość izby, pełniąca funkcję konstrukcyjną, polegającą na usztywnieniu powały, czyli w języku laików sufitu.

Na sosrębie, na jego bocznej i dolnej części, znajdowała się wycinana techniką snycerską rozeta i inne motywy zdobnicze, data budowy budynku, często również nazwiska cieśli lub właściciela, czasem fragment modlitwy z prośbą o błogosławieństwo dla domu. Do dziś, nawet w nowoczesnych góralskich domach, tradycja eksponowania i ozdabiania sosrębu jest wciąż żywa.

Zakopane, gdzie tradycja spotyka współczesność

W czasie Waszej wizyty w Zakopanem, poza zachwytem tutejszą przyrodą, zachęcamy do wgłębienia się w unikatową, żywą kulturę tego miejsca. To jeden z regionów w naszym kraju, gdzie historia i tradycja autentycznie obecne są we współczesnym, codziennym życiu.