Historia Podhala i Zakopanego, skąd się wzięli górale w Tatrach

Skąd my się tu wzięli?

„Dziwny to kraj, odmienny krajobrazem, starodawną mową i zwyczajem od innych dzielnic Polski. Inni żyją tu ludzie niż na rozległych równiach i nizinach” Kazimierz Saysse Tobiczyk

Autor podkreśla również, że aby zrozumieć istotę tej odmienności (charakter ludu, bogactwo form artystycznych), trzeba mieć świadomość wpływów, jakie na ten teren miały rozmaite czynniki zewnętrzne.

Pierwsi mieszkańcy Podhala dotarli do Tatr około wieku XIV, głównie w czasie wędrówek myśliwskich i pasterskich. Byli nimi tzw. Wołosi (ludność rumuńsko-bałkańska), którzy zajmowali się głównie pasterstwem. Trochę później przybyli tu górnicy. Zaczęły tworzyć się niewielkie skupiska domów, a osadnictwo pasterskie i rolnicze utrwalało swe terytoria.

W XVIII wieku odkryto rudy żelaza w górach i zaczął się rozwijać przemysł hutniczy, co doprowadziło do zmian krajobrazowych, gdyż wycinano duże połacie lasów na opał. Jednakże nie trwało to długo, gdyż rudy okazały się nie być zbyt bogate i huty zamknięto.

Większość ludności tu zamieszkałej zajmowała się uprawą roli i hodowlą owiec, czasem myślistwem. Surowce uzyskiwane z hodowli sprzyjały rozwojowi rzemiosła włókienniczego (co ma miejsce i dziś).

W czasie rozbiorów i po nich sytuacja się nie zmieniła. Dopiero podróżnicy, którzy zapuścili się tu z centralnej Polski, przyczynili się do rozpopularyzowania krainy „gdzie żyli ludzie hardzi i pewni siebie”.

Już w połowie ubiegłego wieku zaczął się pojawiać ruch letniskowy, najpierw lokujący się w wioskach i osadach, a później w Zakopanem. Miasto szybko stało się centralnym ośrodkiem podtatrzańskim. Ludność miejscowa w małym stopniu uczestniczyła w tym procederze, gdyż jej głównym źródłem utrzymania była nadal hodowla i uprawa ziemi.

Paradoksalnie rozbudowa Zakopanego spowodowała, iż niektórzy znów zaczęli odwiedzać okoliczne wioski, chcąc zbliżyć się do kultury i folkloru Podhala. Rozbudowa dróg i kolei wpłynęła na zwiększenie ilości osób przybywających pod Tatry. Wtedy to część górali postanowiła porzucić dotychczasowy sposób życia i zajęli się szeroko pojętą obsługą ruchu turystycznego…

ciąg dalszy nastąpi